ارزيابى احاديث تحريف‌نما در ديدگاه فريقين پندار تحريف قرآن ريشه در برخى از روايات دارد كه در ظاهر حكايت از تحريف قرآن مىكند اين روايات در منابع فريقين يافت مىشوند . شيوه بررسى و نقد اين احاديث در بين فريقين يكسان نيست و تفاوتهايى را نشان مىدهد ، توجه به اين تفاوتها حد اقل از دو جنبه حائز اهميّت‌اند : اولا : درك بهتر پاسخها و نيز نقد و بررسىهاى دانشمندان فريقين درباره اين احاديث . ثانيا : ارزيابى درست نقاديهايى كه هر كدام از دو فريق نسبت به ديگرى صورت داده‌اند . اين تفاوتها ناشى از اختلاف در كميّت حذف آيات قرآن و نيز تفاوت در تنوع احاديث تحريف‌نماست ، به اين دو تفاوت بايد اختلاف رويكرد فريقين ، در بررسى و نقد اسانيد روايات تحريف‌نما نيز افزوده شود . تفاوت در كميت حذف : هرگز در منابع شيعى روايتى نخواهيد ديد كه يك آيه كامل يا آياتى از قرآن را نشان دهد و از حذف آن از قرآن موجود يا افزودن آن بر قرآن ، سخن گويد ، اساسا اين احاديث در منابع شيعى حكايت از حذف ، تبديل و يا تغيير كلمه يا كلماتى در ضمن آيه‌اى از آيات دارند . « 1 » هر چند در نخستين نگاه ممكن است چند مورد از اين قاعده كلى استثنا شود كه با تأمل و دقت از موارد استثنا نخواهد بود ، از جمله : رواياتى از اهل سنت كه در برخى از كتابهاى تفسيرى شيعه راه پيدا كرده است مانند حديث رجم « 2 » و نيز اسطوره سوره ولايت و نورين كه متشكل از چندين آيه موهومه‌اند ، اسطوره‌هايى كه هيچ مدرك روايى ندارند و تا پيش از قرن يازدهم هيچ اثرى از آنها نيست نخستين منبع سوره نورين كتابى با مؤلفى ناشناخته در حوالى قرن يازدهم است و خودش با صراحت مىگويد اين سوره را از دهان جمعى شنيده

--> ( 1 ) . ر . ك : حسين نورى ، فصل الخطاب ، ص 234 - 250 . ( 2 ) . ر . ك : محمد بخارى ، صحيح ، ج 8 ، ص 308 ؛ مالك ابن انس ، الموطأ ، ج 2 ، ص 824 ؛ محمد طوسى ، التبيان ، ج 1 ، ص 13 ؛ العدّة فى الاصول ، ج 2 ، ص 514 .